Khi tôi viết về một ý tưởng cải cách nào đó

Khi tôi viết về một ý tưởng cải cách nào đó, thể nào cũng có bạn nói “phi thực tế. Ở nông thôn làm sao làm được”.
Vì thế tôi thử tưởng tượng khi VN thực sự thành tâm nhập chương trình của Phần Lan về thì những người nói như trên sẽ nghĩ và phản ứng thế nào?
Nếu hiểu chương trình hay sgk là một cái máy thì nhập được máy tốt về mới chỉ là 1/10 điều kiện (giả sử như nó là máy tốt không cần bàn cãi). Còn lại 9/10 sẽ rất cam go.
Nói thế nghĩa là cần phải tạo ra các điều kiện 9/10 còn lại như: cơ chế hành chính giáo dục dân chủ, năng lực giáo viên, hệ thống chuyên gia đủ sức lĩnh hội chương trình-sgk mới để thực hiện chuyển giao…
Đấy là nghĩ kiểu “bi quan”.
Nghĩ kiểu “lạc quan” thì việc nhập một chương trình-sgk mới, không tương thích với phần cứng VN đang có sẽ gây ra một cuộc khủng hoảng mạnh làm lộ rõ các khuyết tật của nền giáo dục hiện hành và tạo ra áp lực phần cứng phải thay đổi.
Nền giáo dục hiện đại, dân chủ là nền giáo dục chấp nhận và dung hòa nhiều trường phái, nhiều mô hình.
Rất nhiều người Việt giãy nảy lên và kêu rằng “Ông học Nhật kêu hoc giáo dục Nhật, ông Hà Lan kêu học Hà Lan, ông học Anh kêu học Anh thì giáo dục VN thành nổi lẩu thập cẩm à?”.
Về mặt tâm lý thì tâm tư trên rất đáng thông cảm và khoan dung nhưng về mặt tư duy học thuật và thực tiễn thì đó là một lối tư duy sai lầm.
Các nền giáo dục tiên tiến cho dù khác nhau vẫn chia sẻ các nguyên lý, hệ thống và giá trị chung nổi bật. Ví dụ như tinh thần hướng dẫn con người đạt đến tự do trong tâm hồn và truy tìm chân lý, hệ thống hành chính giáo dục phân quyền, khả năng thích nghi và cải biến xã hội…
Hơn nữa, một nền giáo dục đúng nghĩa sẽ tồn tại song song nhiều hệ thống và mô hình. Chúng tương trợ và cạnh tranh bình đẳng với nhau dựa trên luật pháp và giá trị của nó tạo ra.
Ví dụ ở Nhật, nơi luật pháp tương đối khắt khe, người ta vẫn chấp nhận hệ thống giáo dục tư khá phong phú. Trường kiểu Mĩ, trường kiểu Anh…thậm chí cả hệ thống trường của người Triều Tiên vẫn tồn tại với chương trình tự chủ.
Thậm chí còn tồn tại cả các trường học kiểu tự do nơi học sinh học tùy ý.
Ngôi trường của Tottochan-một ngôi trường khai phóng, tự do đã tồn tại ngay từ trong giai đoạn nước Nhật ở trong bầu không khí khắc nghiệt nhất.
Có dip tôi sẽ viết về rất nhiều ngôi trường như thế ở Nhật trong giai đoạn đó.
Vì thế, dù chuyên tâm tìm hiểu giáo dục Nhật, tôi sẽ rất vui mừng khi ở VN có các ngôi trường theo phong cách Anh, Mĩ, Hàn, Phần Lan…
Sự đa dạng dựa trên sự chia sẻ các giá trị phổ quát là nền tảng của một xã hội nhân văn và hạnh phúc.

5 Comments

Add a Comment

Your email address will not be published. Required fields are marked *