KHÔNG NGHỀ NÀO HÈN

KHÔNG NGHỀ NÀO HÈN . . . tập 2
Cái bài ngắn tôi đăng mấy ngày trước vô tình đưa vài vi phụ huynh vào chỗ khó khăn. Đồng ý, đúng là không có nghề nào hèn, đúng là mọi người đều bình đẳng, đúng là cứu cánh của cuộc sống là hành phúc, đúng là giá trị chính yếu của mỗi người là nhân phẩm. Thế nhưng chẳng lẽ lại để con học sao thì học, chơi cứ để chơi, sau này làm nghề gì cũng được miễn sao nó . . . hạnh phúc?
Thật ra chúng ta có thể giải quyết câu hỏi này khá dễ dàng nếu chúng ta bỏ một thói quen, mà tôi hay nói giỡn là kiểu tư duy, “bạn ơi đứng giữa hai làn nước, chọn một làn hay để nước trôi.” Đó là thói quen cho cuộc đời chỉ có trắng đen, nhị nguyên, A và phi A. Hướng dẫn và giáo dục con cái không chỉ có 2 sự chọn lựa, ép nó học chết bỏ để trở thành ông này bà nọ, hay bỏ mặc nó cho đắm chìm trong game, bạn bè, v. v. Tương tự không chỉ có homeshooling và schooling, không chỉ có nịnh con và chửi con, v.v. . . Nghe thế thì ai cũng sẽ giảy nảy đâu có ai mà cực đoan thế. Nhưng nhìn chung quanh và nhìn vào lòng mình, các bạn sẽ thấy suy nghĩ và hành động cực đoan như thế là có thật. Chúng ta thường chọn một bên một giai đoạn rồi có khi đến giai đoạn sau lại chọn bên kia. Nếu không nhất quán cực đoan thì . . . ngẫu hứng một cách nhất quán.
Thú thật nhiều khi tôi cũng cực đoan trong xử thế và hành động. Vì cực đoan khỏe hơn, nó chẳng đòi hỏi chúng ta suy nghĩ nhiều. Cứ theo ấn tượng ban đầu, theo một cuốn sách hay “chuyên gia” nào đó, theo một kinh nghiệm quá khứ nào đó rồi cứ theo quán tính mà làm. Nó dễ dàng hơn nhiều việc theo dõi sự biến chuyển tâm lý của con cái hay học trò của mình không chỉ mỗi ngày mà còn mỗi lúc; nhận diện từng khả năng, cảm hứng và động lực ở từng lãnh vực của nó; để chọn phương cách thích ứng mà giáo dục hướng dẫn từng lúc từng nơi.
Làm theo kiểu đó hao chất xám quá mà bộ óc của chúng ta qua bao tiến hóa lại được lập trình để tiết kiệm năng lượng nhất. Cứ thấy cái cậu đó mặt như thế, màu da như thế, dáng đi như thế thì nhất định phải là. . . nghệ sỹ rồi. Cái lập trình phản xạ thời xưa mới thấy loạt xoạt trong bụi cỏ, tiếng gầm gừ, bóng vằn vằn giúp chúng ta bỏ chạy để thoát thân, thì nay chúng ta đem vào cả đời sống xã hội để thoát ra khỏi sự động não vốn có thể giúp mình sâu sắc, công bằng và phóng khoáng hơn.
Thế đâu là “trung đạo” cho câu hỏi trên? Tôi xin đề nghị một giải pháp cho các em học sinh sinh viên. Sống trọn vẹn với thực tại. Điều này cũng không mới lạ, chúng ta thật ra cũng đã biết khi nói, “học cho ra học, chơi cho ra chơi.” Mỗi em đang còn trên ghế nhà trường cần chú tâm trọn vẹn vào hiện tại và thực tại của mình. Hiện tại và thực tại của các em là trách nhiệm với gia đình và với trường học, với bài làm và việc nhà cũng như những giây phút thư giãn nghỉ ngơi. Không chìm đắm trong chơi nhưng cũng không chìm đắm trong học, và cũng không ngồi đó suốt ngày mơ tưởng tới kết quả của chuyện học hay hậu quả việc chơi.
Vấn đề là ở lúc em đang làm việc gì đó, em có tận lực, chuyên chú và trách nhiệm hay không. Nếu em không giỏi đủ để lên đại học để thành bác sỹ luật sư dù đã tận lực và chuyên chú với trách nhiệm thì em còn giá trị hơn một em học sinh khác phung phí năng lực của mình khi làm việc gì cũng nửa chừng và bỏ bê trách nhiệm với chính bản thân, gia đình và học đường của mình. Một em học sinh không thể lười biếng rồi sau đó tự biện hộ miễn sao mình hạnh phúc. Cho nên ông sư ăn cơm xong thì đi rửa chén đi, chứ đừng lẩn quẩn ở đó mà hỏi ý nghĩa của Bồ đề Đạt Ma đến Trung Hoa.
Còn nếu trong quá khứ đã lỡ bỏ qua, đã sống “rất hững hờ” nên nay phải lãnh những hậu quả của ở lại lớp hay của một công việc khổ cực quá mức chịu đựng thì đây cũng là lúc các em không cần mơ mộng về tương lai hay dằn vặt về quá khứ, mà nên tận lực và chuyên chú làm tốt việc không chỉ ngày hôm nay mà là việc ở trước mặt hiện tại. Khi cơ hội tới, em đã sẵn sàng. Trong Thánh Kinh Thiên Chúa Giáo có câu “Hãy để kẻ chết chôn kẻ chết.” Hãy để quá khứ lo cho quá khứ.
Không biết “tình yêu bắt đầu từ đôi mắt” không, chứ chắc chắn là “ngày mai bắt đầu từ hôm nay” (Hoàng Vân). Còn tôi thì tự răn mình, “cuộc đời đó có bao lâu mà hững hờ.” (Trịnh Công Sơn)

18 Comments